Szanowni Państwo,

Od 3 maja 2012r. weszła w życie ważna z punktu widzenia firm nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego – ustawa z 16.09.2011r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233 poz. 1381). Przewiduje ona, że spory gospodarcze będą od tej pory rozpatrywane w sądzie cywilnym – likwiduje się tym samym odrębne postępowania gospodarcze.

Choć zmienione przepisy likwidują postępowanie gospodarcze, to jednocześnie pozostawiają rygory z nim związane, modyfikując je i rozszerzając na cały proces cywilny. Ograniczona została też swoboda stron w składaniu pism procesowych – zarówno jeżeli chodzi o ich liczbę, kolejność, jak i zawartość.

Mimo zlikwidowania postępowań gospodarczych, nadal funkcjonują sądy gospodarcze jako wydziały sądów powszechnych. Z uzasadnienia do projektu ustawy wynika bowiem, że „celowe jest wykorzystanie dotychczasowej specjalizacji sędziów sądów gospodarczych przy rozpoznawaniu tych spraw”.

 

Ponieważ zachowane zostały sądy gospodarcze, doprecyzowano zawartą w ustawie z 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (DzU nr 33, poz. 175 ze zm.) definicję sprawy gospodarczej. Wszystko po to, aby określić granice właściwości sądów gospodarczych.

Z definicji tej wynika, że gospodarczymi są sprawy:

- ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Do tej kategorii zaliczane są także tego rodzaju sprawy, choćby którakolwiek ze stron zaprzestała prowadzenia działalności,

- ze stosunku spółki,

- przeciwko przedsiębiorcom o zaniechanie naruszania środowiska i przywrócenie do stanu poprzedniego lub o naprawienie szkody z tym związanej oraz o zakazanie albo ograniczenie działalności zagrażającej środowisku,

- między organami przedsiębiorstwa państwowego, a także między przedsiębiorstwem państwowym lub jego organami a jego organem założycielskim lub organem sprawującym nadzór

- z zakresu prawa upadłościowego i naprawczego,

- o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, którym jest orzeczenie sądu gospodarczego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu albo ugoda zawarta przed tym sądem, jak również innemu tytułowi egzekucyjnemu, obejmującemu roszczenia, które, gdyby były rozpoznawane przez sąd, należałyby do właściwości sądów gospodarczych

- o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego opartego na prawomocnym lub podlegającym natychmiastowemu wykonaniu orzeczenia sądu gospodarczego albo ugodzie zawartej przed tym sądem, jak również innego tytułu wykonawczego obejmującego roszczenie, które, gdyby było rozpoznawane przez sąd, należałoby do właściwości sądów gospodarczych.

- o ustalenie, że orzeczenie sądu lub rozstrzygnięcie innego organu państwa obcego wydane w sprawie gospodarczej podlega albo nie podlega uznaniu,

- inne, przekazane przez odrębne przepisy

 

Obowiązujące do tej pory przepisy Kodeksu postępowania cywilnego regulowały odrębnie postępowanie gospodarcze. Jego stronami mogły być wyłącznie podmioty prowadzące działalność gospodarczą lub takie, które prowadziły działalność gospodarczą (przedsiębiorcy) i w związku z tą działalnością weszły w spór cywilny z innym przedsiębiorcą. Specyfiką postępowania gospodarczego był jego formalizm rozumiany m.in. jako obowiązek zgłaszania wszystkich twierdzeń i dowodów w sprawie w pierwszym piśmie procesowym. Powód w pozwie, a pozwany w odpowiedzi na pozew musieli zgłosić wszelkie twierdzenia i dowody w sprawie. W przeciwnym razie strona traciła możliwość powoływania się na nie w dalszym toku postępowania (z nielicznymi wyjątkami).

Po wejściu w życie nowelizacji przepisy postępowania gospodarczego przestały obowiązywać. W konsekwencji procesy między przedsiębiorcami są prowadzone w postępowaniu cywilnym, które także częściowo uległo zmianie.

Zasadnicze znaczenie dla uczestników postępowania ma zmieniony art. 207 § 2 i 3 Kpc, w myśl którego sędzia prowadzący postępowanie może zarządzić wniesienie odpowiedzi na pozew w terminie nie krótszym niż dwa tygodnie. Może także przed pierwszą rozprawą zobowiązać strony do złożenia dalszych pism przygotowawczych, oznaczając porządek ich składania, termin do złożenia i okoliczności, które mają być wyjaśnione. Co istotne, w toku sprawy złożenie pism przygotowawczych nastąpi tylko wówczas, gdy sąd tak postanowi albo pismo będzie zawierało wyłącznie wniosek dowodowy. Sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym.

Przepis ten oznacza tyle, że strony postępowania mogą zostać pozbawione możliwości swobodnego ustalania strategii procesowej, a w najlepszym razie panowania nad nią. Do tej pory tzw. gospodarzami procesu były jego strony, które swobodnie wypowiadały się i zajmowały stanowisko w procesie. Zgodnie z przyjętą taktyką procesową składały pisma procesowe w dowolnej liczbie, dowolnym czasie i o treści odpowiadającej tej taktyce.

Zgodnie z nowym art. 207 Kpc kontrolę nad procesem i kierowanie nim przejmie sąd. To on od 3 maja – po pierwsze – może ograniczyć stronom tematy pism procesowych, wskazując, do jakich okoliczności mają się w piśmie odnieść, a – po drugie – wyznaczy stronom czas na wniesienie pism. Będzie też mógł zabronić stronom składania pism procesowych w ogóle.

W skrajnych wypadkach może dojść do tego, że niektórych czynności procesowych co do zasady należących do dyspozycji strony, jak np. cofnięcie powództwa, nie będzie mogła ona dokonać pisemnie, nie mając zgody sądu.

Celem nowelizacji miało być usprawnienie i przyspieszenie postępowania. W praktyce jednak może się okazać, że część zmian przyczyni się do jego wydłużenia. Takie konsekwencje może mieć § 7 art. 207 Kpc. Zgodnie z nim odpowiedź na pozew, tak jak pisma przygotowawcze złożone z naruszeniem § 2 i 3, podlegają zwrotowi.

Zwrot pisma przez sąd nie pozbawia jednak strony możliwości podnoszenia podczas rozprawy twierdzeń i dowodów zawartych w tym piśmie.

Podobnie będzie w sytuacji, gdy sąd zabroni stronom składania pism. W praktyce strona będzie mogła zawartość takiego pisma podyktować do protokołu. Sąd natomiast będzie zobowiązany do zaprotokołowania jej stanowiska. Czas poświęcony na zaprotokołowanie stanowisk stron będzie zależał od stopnia skomplikowania sprawy, jak i obszerności pism, które strony chciałyby złożyć.

Nie zniknie też tzw. system prekluzji dowodowej. Paragraf 6 art. 207 Kpc przewiduje bowiem, że spóźnione twierdzenia i dowody sąd pominie – chodzi o te twierdzenia i dowody, których strona nie powołała w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie procesowym.

Sąd będzie mógł je uwzględnić, jeżeli strona uprawdopodobni brak winy w spóźnionym powołaniu dowodów czy wyjątkowe okoliczności. Wątpliwości budzić może określenie „wyjątkowe okoliczności". W praktyce o wystąpieniu sytuacji wyjątkowej i dopuszczeniu dowodu zadecyduje subiektywna ocena danych okoliczności przez sędziego.

Wspomniany przepis wprowadza również niekorzystne dla stron domniemanie, że twierdzenia i dowody zgłoszono na czas tylko wówczas, gdy znalazły się w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie składanym na zarządzenie sądu.

W rzeczywistości, jeżeli strona nie zdoła zgromadzić dowodów w terminie wskazanym przez sąd, będzie musiała wykazywać brak winy czy zaistnienie wyjątkowych okoliczności. Sytuacja ta będzie szczególnie niekorzystna dla pozwanego, któremu sąd z góry określi termin (najczęściej dwutygodniowy) na zajęcie stanowiska i złożenie odpowiedzi na pozew.

Tak samo Sąd postąpi, gdy uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Możliwość ich uwzględnienia ma również wtedy, gdy występują inne wyjątkowe okoliczności. Przepis niestety nie wymienia – choćby przykładowo – o jakie wyjątkowe okoliczności chodzi. W praktyce decydował będzie o tym sąd (źródło: Rzeczpospolita z 27.04.2012r. oraz 15.05.2012r.).

Nowelizacja kodeksu wprowadza też inne zmiany. Ważniejsza z nich zakłada, że apelację od wyroku sądu pierwszej instancji będzie można kierować wprost na adres sądu II instancji, a nie jak do tej pory wyłącznie za pośrednictwem sądu I instancji. Dotychczas zdarzało się, że niektórzy, zwłaszcza osoby niekorzystające z pomocy adwokata czy radcy prawnego, mylili się i adresowali przesyłkę z apelacją wprost do sądu II instancji. Sąd ten musiał przesłać ją do sądu I instancji. W tym czasie bardzo często mijał termin na wniesienie apelacji. Na skutek tego sąd musiał odrzucić spóźnioną apelację, w ogóle jej nie rozpatrując. Dla wnoszącego apelację mogło to oznaczać bezpowrotną utratę szansy na zmianę kwestionowanego wyroku sądu I instancji. Od 3 maja będzie można składać apelacje zarówno za pośrednictwem sądu I instancji, jak i bezpośrednio do sądu II instancji.

 

Szerzej na temat nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego postaramy się Państwu opisać w kolejnych wydaniach miesięcznika Delegowanie.

 

________________________

Beata Pawłowska

 

Managing Partner/Geschäftsführender Partner/Partner Zarządzający

Brighton & Wood

 

Brighton & Wood Warsaw

PL-00-685 Warszawa

ul. Poznańska 21/48

Tel.: + 48 22 621 85 16
Mobile: + 48 506 477 912
Fax: + 48 22 621 98 21

BPawlowska@BrightonWood.com
www.BrightonWood.com

 

---

Materiał przygotowano dzięki uprzejmości kancelarii Brighton&Wood.

KancelariaBrighton&Wood (www.brightonwood.com) świadczy specjalistyczne usługi doradztwa prawnego, podatkowego, księgowości płac oraz usługi outsourcingowe dla firm delegujących polskich pracowników do pracy za granicą oraz dla firm zatrudniających w Polsce cudzoziemców. Jest to jedyna na rynku niszowa kancelaria zajmująca się wyłącznie transgranicznym zatrudnieniem pracowników.

Prawnicy Brighton&Wood są autorami ponad 200 publikacji n/t transgranicznego zatrudnienia, w tym komentarzy do europejskich przepisów ubezpieczeniowych oraz nowych europejskich przepisów o prawie pracy.

Team Brighton&Wood składa się nie tylko z utalentowanych i bardzo doświadczonych prawników procesowych (adwokatów i radców prawnych), ale także z młodych i bardzo dobrze wykwalifikowanych współpracowników, którzy jeszcze niedawno pełnili funkcje w urzędach kontrolujących firmy delegujące pracowników za granicę.

Z usług Kancelarii Brighton&Wood skorzystało w latach 2008-2010 ponad 180 firm wysyłających pracowników za granicę.

Najbardziej cenione usługi Brighton&Wood to:

• Konsultacja ustna w zakresie delegowania pracowników za granicę – zapewnia szybką ocenę stanu faktycznego i problemu. Podczas takiej konsultacji rekomendujemy kierunki działań oraz wskazujemy na możliwości optymalizacji, omawiając różne możliwe i dopuszczalne prawem oraz stosowane na rynku modele postępowania.
• Konsultacja pisemna w zakresie delegowania pracowników za granicę (opinia, ekspertyza) – zapewnia precyzyjną i wiążącą ocenę problemu oraz interpretację przepisów z uwzględnieniem aspektów prawnych, podatkowych, ubezpieczeniowych oraz specyfiki danego rynku.
• Dokumentacja dla delegowanych pracowników – zabezpiecza firmę przed negatywnymi skutkami kontroli w kraju i za granicą, pomaga skorzystać z optymalnych modeli podatkowo-ubezpieczeniowych i prawno-pracowniczych, zmniejsza ryzyko roszczeń pracowniczych. Przygotowywana dokumentacja zawsze połączona jest z konsultacją, która pozwala na zindywidualizowanie i dopasowanie umów, regulaminów, oświadczeń, uchwał i innych elementów do konkretnych potrzeb firmy.
• Audyt w zakresie delegowania pracowników za granicę – wszechstronne zbadanie istniejących praktyk w zakresie delegowania pracowników. Każdy audyt kończy się obszernym raportem, w którym wskazujemy na ryzyka, sposoby uniknięcia ich. Omawiamy w nim także możliwości optymalizacji oraz konieczne zmiany wynikające z naruszenia przepisów, a także z przyjęcia niewłaściwego lub nieoptymalnego trybu delegowania.
• Obsługa i asysta prawna oraz pełnienie funkcji pełnomocników w postępowaniach kontrolnych prowadzonych w kraju i za granicą (administracja podatkowa, ZUS, PIP i zagraniczne instytucje kontrolne) - doświadczony zespół Brighton&Wood weryfikuje informacje i dokumenty przekazywane kontrolującym w celu uniknięcia ich wykorzystania (także w tzw. transgranicznych postępowaniach kontrolnych krzyżowych) przeciwko firmie delegującej pracowników za granicę.
• Zastępstwo procesowe przed sądami w sporach z ZUS – jeden z dwóch działów procesowych Brighton&Wood jest wyspecjalizowany i zajmuje się wyłącznie reprezentowaniem firm w sporach z ZUS o podstawę wymiaru składek (przypisy składek, korekty nienależnie zapłaconych lub naliczanych składek) oraz o formularze A1 (podleganie ubezpieczeniom społecznym). Odwołania od decyzji wydawanych przez ZUS przygotowywane są przez zespół złożony z byłych pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz z doświadczonych prawników procesowych Brighton&Wood (adwokatów i radców prawnych). Dział procesowy Brighton&Wood prowadził w ostatnich latach kilkaset tego rodzaju spraw, w tym kilkadziesiąt spraw przed Sądem Najwyższym i Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości w Luksemburgu.
• Zastępstwo procesowe przed sądami w sporach z pracownikami delegowanymi – jeden z dwóch działów procesowych Brighton&Wood jest wyspecjalizowany i zajmuje się wyłącznie reprezentowaniem firm w sporach z pracownikami delegowanymi za granicę (zagraniczne stawki minimalne, czas pracy, nadgodziny, urlopy pracownicze etc.). W 2011 r. dwa działy procesowe prowadzą ponad dwa tysiące spraw przed sądami powszechnymi, arbitrażowymi, przed sądem Najwyższym i przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości w Luksemburgu.
• Zastępstwo procesowe i pełnienie funkcji arbitra w postępowaniach arbitrażowych w kraju i za granicą – prawnicy Brighton&Wood podejmują się regularnie pełnienia funkcji arbitra w postępowaniach toczących się w językach: angielskim, niemieckim, francuskim i polskim.
• Windykacja należności od krajowych i zagranicznych kontrahentów – przygotowywana przez Brighton&Wood dokumentacja pozwala na skuteczne, niedrogie i szybkie dochodzenie należności od polskich i zagranicznych kontrahentów przed sądami powszechnymi i arbitrażowymi. Prawnicy procesowi Brighton&Wood przygotowują monity, przedsądowe wezwania do zapłaty, pozwy oraz reprezentują naszych Mandantów w toczących się postępowaniach.
• Stała obsługa w zakresie delegowania pracowników – Tomasz Major, szef Kancelarii Brighton&Wood osobiście kieruje stałą, kompleksową, permanentną i wszechstronną obsługą elitarnej grupy Mandantów. Stałymi klientami Brighton&Wood są firmy prowadzone przez ciekawych ludzi. Dla nich, w szczególnych sytuacjach, prawnicy Brighton&Wood są do pełnej dyspozycji na terenie całej Unii Europejskiej.

Kontakt:

Tomasz Major
Managing Partner/Geschäftsführender Partner/Partner Zarządzający
Mobile: + 48 510 126 903
TMajor@BrightonWood.net

Brighton & Wood Warsaw
PL-00-695 Warszawa
ul. Poznańska 21/48
Tel.: + 48 22 621 85 16
Fax: + 48 22 621 98 21
www.BrightonWood.com
Warsaw@BrightonWood.com

Brighton & Wood Tomasz Major Spółka Komandytowa, ul. Poznańska 21/48, PL-00-695 Warszawa, KRS: 0000304416, REGON: 141398909, NIP: 7010119278, represented by Tomasz Major, General Partner/Komplementariusz